Tη μετάβαση από ένα μοντέλο που βασίζεται στην ταφή των αποβλήτων σε ένα σύγχρονο σύστημα ανακύκλωσης, επεξεργασίας και αξιοποίησής τους ανέδειξε η συζήτηση με θέμα «Στερεά Απόβλητα και Κυκλική Οικονομία: Από τη Διαχείριση στην Αξιοποίηση», στο Olympia Forum VII, που πραγματοποιήθηκε από τις 29 Σεπτεμβρίου έως την 1η Οκτωβρίου στην Διεθνή Ολυμπιακή Ακαδημία, στην Αρχαία Ολυμπία.
Στη συζήτηση συμμετείχαν ο Γενικός Γραμματέας Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας Εμμανουήλ Γραφάκος, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Biosolids Αθανάσιος Σαββάκης, ο Αντιπρόεδρος και Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου για τη Διαχείριση των Αποβλήτων της ΡΑΑΕΥ Καθηγητής Κωνσταντίνος Αραβώσης και ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Ηπείρου και Δήμαρχος Πρέβεζας Νίκος Γεωργάκος. Τον συντονισμό είχε ο Αρχισυντάκτης της «Υπαίθρου Χώρα» Ιωάννης Σάρρος.
Το στοίχημα των βιοαποβλήτων
Στη σημασία της αξιοποίησης των βιοαποβλήτων στάθηκε ο Αθανάσιος Σαββάκης, επισημαίνοντας ότι το οργανικό κλάσμα αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν για να επιτευχθούν οι στόχοι της κυκλικής οικονομίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το ποσοστό των αστικών αποβλήτων που οδηγείται σε ταφή παραμένει υψηλό, ενώ η ανακύκλωση στην Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Παράλληλα, σημείωσε ότι σημαντικό μέρος του αστικού ρεύματος αποτελείται από βιοαπόβλητα, ενώ μέχρι σήμερα μικρό μόνο ποσοστό οδηγείται σε κομποστοποίηση ή αναερόβια χώνευση.
Με δεδομένο τον στόχο για σημαντική μείωση της ταφής έως το 2035, όπως τόνισε, η αποτελεσματική διαχείριση του οργανικού κλάσματος αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για την επίτευξη των περιβαλλοντικών και ευρωπαϊκών στόχων.
Από τον σχεδιασμό στη φάση υλοποίησης
Ο Εμμανουήλ Γραφάκος παρουσίασε την πορεία υλοποίησης του εθνικού σχεδιασμού για τη διαχείριση των αποβλήτων, με έμφαση σε τρεις βασικούς άξονες: την ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση, την ανάπτυξη μονάδων επεξεργασίας αποβλήτων και την ενεργειακή αξιοποίηση.
Όπως ανέφερε, έχουν προχωρήσει 13 ολιστικά σχέδια χωριστής συλλογής, ενώ οι Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΣΔΑ) έχουν καταρτίσει τα δικά τους σχέδια για τη συλλογή των απαιτούμενων ποσοτήτων αποβλήτων και τον απαραίτητο εξοπλισμό.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην πρόοδο των υποδομών επεξεργασίας, σημειώνοντας ότι από τρεις μονάδες που λειτουργούσαν πριν από επτά χρόνια, σήμερα λειτουργούν 14, ενώ 28 βρίσκονται υπό κατασκευή και 10 ακόμη σε διαγωνιστική διαδικασία.
Παράλληλα, όπως ανέφερε, δρομολογείται η ενεργειακή αξιοποίηση των αποβλήτων, με τη διαδικασία της στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων να βρίσκεται σε εξέλιξη και να ακολουθούν τα επόμενα θεσμικά και χρηματοδοτικά βήματα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη δημιουργία εγκαταστάσεων επεξεργασίας αποβλήτων στη Σαντορίνη και την Ικαρία, σημειώνοντας ότι πρόκειται για τις δύο τελευταίες περιοχές της χώρας που δεν διέθεταν νόμιμη εγκατάσταση.
«Έχουμε περάσει πολύ δυνατά στη φάση υλοποίησης», ήταν το βασικό μήνυμα του Γενικού Γραμματέα, ο οποίος παράλληλα αναγνώρισε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν δυσκολίες, οι οποίες απαιτούν συντονισμό και παρεμβάσεις για την αντιμετώπισή τους.
Αναβάθμιση της λειτουργίας των ΦΟΣΔΑ
Στη λειτουργία και την αξιολόγηση των ΦΟΣΔΑ στάθηκε ο Καθηγητής Κωνσταντίνος Αραβώσης, παρουσιάζοντας το έργο της ΡΑΑΕΥ για την πιστοποίηση και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητάς τους.
Όπως ανέφερε, έχουν αξιολογηθεί και πιστοποιηθεί όλοι οι ΦΟΣΔΑ, με τη διαδικασία να εξετάζει την οργανωτική και επιχειρησιακή τους δομή, την ποιοτική και ποσοτική διαχείριση των ρευμάτων αποβλήτων, την οικονομική τους βιωσιμότητα και τα επενδυτικά τους σχέδια.
Παράλληλα, η ΡΑΑΕΥ προχωρά στην επικαιροποίηση του οδηγού πιστοποίησης και στην ολοκλήρωση νέου επιχειρησιακού οδηγού για τη λειτουργία των ΦΟΣΔΑ, στον οποίο καταγράφονται 20 σημεία που χρήζουν βελτίωσης και προτείνονται συγκεκριμένες κατευθύνσεις αντιμετώπισής τους.
Όπως σημείωσε, παράλληλα προετοιμάζεται ολοκληρωμένη μελέτη για τους δείκτες απόδοσης των ΦΟΣΔΑ, με βάση τα στοιχεία που συλλέγονται από τη λειτουργία τους.
Στο τέλος μετράει τι πληρώνει ο δημότης
Στην ανάγκη αποτελεσματικής συνεργασίας Δήμων και ΦΟΣΔΑ, αλλά και στη σύνδεση της διαχείρισης αποβλήτων με το κόστος για τον πολίτη, αναφέρθηκε ο Νίκος Γεωργάκος.
Όπως τόνισε, το κρίσιμο ερώτημα είναι τι πληρώνει τελικά ο δημότης και κατά πόσο το σύστημα μπορεί να παρέχει αποτελεσματικές υπηρεσίες με χαμηλότερο κόστος.
Στο πλαίσιο αυτό, ανέδειξε τον ρόλο των ΦΟΣΔΑ ως φορέων συνεργασίας των Δήμων, οι οποίοι μπορούν να αναλαμβάνουν δράσεις που δεν είναι εύκολο να υλοποιηθούν από έναν μεμονωμένο Δήμο, όπως η διαχείριση ογκωδών αποβλήτων και η λειτουργία πράσινων σημείων.
Αναφερόμενος στον ΦΟΣΔΑ Ηπείρου, σημείωσε ότι έχουν ήδη προχωρήσει προγραμματικές συνεργασίες με μεγάλους Δήμους για τη διαχείριση πράσινων σημείων και ογκωδών αποβλήτων.
Όπως υπογράμμισε, η ενίσχυση της ανακύκλωσης και η μείωση της ταφής μπορούν να έχουν διπλό όφελος, τόσο για το περιβάλλον όσο και για το κόστος που επωμίζεται ο δημότης.
Η συζήτηση ανέδειξε συνολικά την ανάγκη για ένα ολοκληρωμένο μοντέλο διαχείρισης, στο οποίο η ανακύκλωση, η επαναχρησιμοποίηση, η επεξεργασία, η αξιοποίηση των βιοαποβλήτων και η ενεργειακή αξιοποίηση θα περιορίζουν σταδιακά την εξάρτηση από την ταφή.
———————
Το Olympia Forum 2026 συνδιοργανώθηκε από την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, τον Δήμο Αρχαίας Ολυμπίας, το Πράσινο Ταμείο, τον Δήμο Πύργου, την ΚΕΔΕ, την ΕΝΠΕ, το Επιμελητήριο Ηλείας και το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου.
Επιστημονικοί Συνεργάτες του Olympia Forum 2026 ήταν η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, η διαΝΕΟσις και το Εργαστήριο Οργάνωσης και Διοίκησης Υπηρεσιών και Ποιότητας Ζωής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
Η διοργάνωση τελούσε υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου Πατρών, του Επιμελητηρίου Αχαΐας, της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, της Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας, του Υπουργείου Ανάπτυξης, του Υπουργείου Εσωτερικών, του Υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας, του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, της ΚΕΔΕ, του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, της ΕΕΤΑΑ, του Σ.Ε.Β. Πελοποννήσου & Δυτικής Ελλάδος και του Αραβοελληνικού Επιμελητηρίου.
